GIỮ ĐẠO THẦY TRÒ TRONG NHỊP SỐNG HIỆN ĐẠI
- Thứ bảy - 21/11/2026 15:03
- |In ra
- |Đóng cửa sổ này
Trong dòng chảy không ngừng của đời sống hiện đại, những chuẩn mực ứng xử truyền thống đang chịu nhiều tác động từ sự biến đổi của xã hội và sự phát triển của môi trường số.

Một tiết học của cô trò Trường THPT Việt Đức
Trước những thay đổi của xã hội và sự phát triển của môi trường số, gìn giữ đạo thầy trò vừa là trách nhiệm bảo tồn một giá trị văn hóa lâu đời, vừa góp phần xây dựng môi trường giáo dục nhân văn, lành mạnh - nơi người thầy được tôn trọng và người học biết trân quý những tri thức, nhân cách.
Đạo thầy trò trước những thách thức mới
Những biến đổi của đời sống xã hội cùng sự phát triển mạnh mẽ của môi trường số đang tác động sâu sắc đến việc hình thành đạo đức, lối sống của học sinh, trong đó có những biểu hiện lệch chuẩn trong cách ứng xử với thầy cô. Điển hình là một nam sinh lớp 12 học tại một Trường Trung học phổ thông trên địa bàn Hà Nội đã hành hung giáo viên chủ nhiệm ngay trên bục giảng vào ngày 19-10. Vụ việc không chỉ gây bức xúc trong dư luận mà còn gióng lên hồi chuông cảnh báo về những biểu hiện lệch chuẩn trong văn hóa ứng xử và đạo đức học đường.
Đáng chú ý, vụ việc không thể chỉ được nhìn nhận như một hành vi bột phát của cá nhân. Trong bối cảnh công nghệ số phát triển nhanh chóng và mạnh mẽ, học sinh, đặc biệt ở lứa tuổi vị thành niên, có thể dễ dàng tiếp cận và bắt chước nhiều cách ứng xử khác nhau. Những nội dung kích động, bạo lực, ngôn ngữ công kích, thái độ cực đoan trên mạng xã hội cùng tâm lý muốn khẳng định “cái tôi” có thể tác động không nhỏ đến nhận thức, cảm xúc của người trẻ. Ranh giới giữa quyền bày tỏ chính kiến và thái độ thiếu tôn trọng, giữa phản biện và xúc phạm, giữa khẳng định cá tính và hành vi vượt quá giới hạn đôi khi chưa được các em nhận thức đầy đủ.
Nhà giáo Nguyễn Bội Quỳnh, Hiệu trưởng Trường THPT Việt Đức (phường Cửa Nam) cho rằng, “khoảng trống” lớn hiện nay là công tác tư vấn tâm lý học đường. Những năm gần đây, dù các trường đã quan tâm hơn đến lĩnh vực này, song nhiều nơi vẫn thiếu đội ngũ được đào tạo bài bản và không gian tư vấn riêng tư để học sinh yên tâm chia sẻ. Chỉ khi những “khoảng trống” ấy được khắc phục bằng sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội, cùng sự quan tâm, đồng hành và các cơ chế hỗ trợ phù hợp, những nguy cơ mới có thể được phát hiện, ngăn chặn từ sớm, góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn, thân thiện, không có bạo lực.
Cô giáo Đinh Thị Lệ - Trường Mầm non Nguyễn Trãi - phân hiệu 3, phường Hà Đông nêu quan điểm: “Một đứa trẻ có thể được dạy ở trường rằng phải lễ phép, kính trọng thầy cô nhưng nếu khi trở về nhà, trẻ thường xuyên nghe cha mẹ chê bai giáo viên, phủ nhận cách giáo dục của nhà trường, thậm chí sử dụng những lời lẽ thiếu tôn trọng thầy cô, thì những bài học ấy rất dễ bị triệt tiêu”.
Theo cô giáo Đinh Thị Lệ, việc hình thành nhân cách và thái độ tôn trọng người khác cần bắt đầu từ những năm tháng đầu đời. Ở lứa tuổi mầm non, dù chưa nhận thức đầy đủ về các chuẩn mực ứng xử, trẻ rất nhạy cảm và dễ tiếp nhận lời nói, hành động của người lớn. Vì vậy, những bài học về lễ phép, sẻ chia, nhường nhịn và kính trọng thầy cô cần được vun đắp qua từng hành vi nhỏ trong cuộc sống hằng ngày. Đặc biệt, người lớn phải làm gương trong ứng xử, tránh để những bất đồng giữa phụ huynh và giáo viên tác động tiêu cực đến nhận thức, thái độ của trẻ.
Chị Nguyễn Thị Mến, phụ huynh học sinh Trường THCS Kiến Hưng, phường Kiến Hưng cho rằng, ở lứa tuổi Trung học cơ sở và Trung học phổ thông, học sinh có nhiều những biến chuyển về tâm sinh lý, dễ chịu những tác động từ bạn bè, môi trường xung quanh và những nội dung thiếu lành mạnh trên mạng xã hội. Vì vậy, cha mẹ cần dành nhiều thời gian trò chuyện, chia sẻ với con, tìm hiểu các mối quan hệ và vấn đề con đang gặp phải, thay vì chỉ quan tâm đến kết quả học tập hoặc áp đặt con suy nghĩ của người lớn. Môi trường gia đình cởi mở, tin cậy sẽ giúp các em mạnh dạn bày tỏ suy nghĩ, chia sẻ cả những sai lầm, khúc mắc để được định hướng và hỗ trợ kịp thời.
Vun bồi nét đẹp truyền thống
Tôn sư trọng đạo là một trong những giá trị bền vững làm nên cốt cách văn hóa của người Việt. Trong xã hội xưa, hình ảnh thầy đồ, những nhà nho uyên thâm, đạo hạnh luôn được cộng đồng kính trọng, coi là người truyền bá đạo lý, gìn giữ nền nếp và góp phần hình thành nhân cách cho các thế hệ.
Quan niệm “Muốn con hay chữ thì yêu lấy thầy” đã trở thành một nét đẹp trong truyền thống hiếu học của người Việt, thể hiện sự trân trọng đối với người truyền dạy tri thức và đạo lý. Lễ nhập môn với trầu cau, hương đèn không chỉ thể hiện lòng kính trọng đối với người dạy chữ mà còn gửi gắm niềm tin, kỳ vọng của gia đình vào con đường học tập của con em mình.
Truyền thống ấy còn được thể hiện qua thái độ trân trọng con chữ và tri thức. Trong lớp học xưa, học trò được dạy phải giữ gìn sách vở, nâng niu từng nét chữ; những trang giấy có chữ viết không được vứt bỏ tùy tiện. Ngay cả khi viết trên đất, trên cát, người học cũng tránh để người khác giẫm lên chữ. Tôn trọng chữ nghĩa cũng là trân trọng tri thức; kính trọng người thầy chính là đề cao con đường học vấn và những giá trị đạo lý được trao truyền.
Chia sẻ về vấn đề này, Chủ tịch danh dự Hội Khuyến học xã Bất Bạt Nguyễn Mạnh Thản nhắc lại câu nói của ông cha ta: “Nhất tự vi sư, bán tự vi sư” và cho rằng, tinh thần tôn sư trọng đạo trước hết được thể hiện ở sự trân trọng tri thức, lòng biết ơn đối với những người khai mở trí tuệ, bồi đắp nhân cách và giúp mỗi người trưởng thành. Không chỉ những người đứng trên bục giảng, bất cứ ai truyền dạy tri thức, lẽ sống và cách làm người đều xứng đáng được kính trọng. Vì vậy, lòng biết ơn không nên chỉ thể hiện trong những dịp kỷ niệm mà cần trở thành ý thức thường trực, được nuôi dưỡng trong suốt quá trình học tập và trưởng thành của mỗi người.
Trong bối cảnh công nghệ số phát triển, việc kế thừa truyền thống tôn sư trọng đạo cũng đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức giáo dục. Theo cô giáo Nguyễn Thị Kim Lan - Trường THCS Phú Diễn, phường Phú Diễn, trong xã hội hiện đại, không gian học tập không còn giới hạn trong trường lớp hay những trang giáo trình mà ngày càng mở rộng với sự tham gia sâu rộng của công nghệ, đời sống xã hội và giao lưu giữa các nền văn hóa. Bởi vậy, kính trọng người thầy không chỉ thể hiện qua thái độ lễ phép, lòng biết ơn mà còn ở ý thức trân trọng tri thức, tinh thần tự học, chủ động khám phá và vận dụng kiến thức vào cuộc sống. Đó cũng là cách người học tiếp nối đạo lý trọng thầy, trọng chữ trong bối cảnh mới.
Nhìn nhận vấn đề từ góc độ văn hóa và sự phát triển của Thủ đô, TS.Nguyễn Viết Chức - Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội (nay là Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội) cho rằng, với bề dày văn hiến nghìn năm cùng danh hiệu Thành phố Vì hòa bình, Thành phố Sáng tạo, Hà Nội cần tiếp tục phát huy truyền thống hiếu học, trọng dụng nhân tài, coi trọng sự nghiệp giáo dục và đào tạo con người. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, có tri thức, năng lực hội nhập và khả năng sáng tạo là điều kiện quan trọng để những giá trị văn hóa của Thủ đô tiếp tục được bồi đắp và lan tỏa.
Theo TS.Nguyễn Viết Chức, nhìn từ truyền thống tôn sư trọng đạo, đây không chỉ là đạo lý ứng xử giữa người học với người thầy mà còn phản ánh quan niệm sâu sắc của dân tộc về vai trò của tri thức và giáo dục đối với sự hưng thịnh của đất nước. Vì vậy, gìn giữ truyền thống ấy không đơn thuần là bảo lưu những khuôn mẫu ứng xử của quá khứ, mà quan trọng hơn là khơi dậy khát vọng học tập, tinh thần trọng tri thức và ý thức tự hoàn thiện ở mỗi người, nhất là thế hệ trẻ.
Giữa nhịp sống hiện đại với những tác động đan xen từ đời sống thực và không gian số, đạo thầy trò không thể chỉ được thể hiện qua những lời tri ân trong ngày 20-11 mà cần được vun đắp trong từng giờ học, mỗi hành vi ứng xử và suốt quá trình trưởng thành của người học. Khi người thầy tận tâm truyền dạy, gia đình đồng hành, nêu gương, nhà trường kiên trì giáo dục nhân cách và người học biết trân trọng tri thức; truyền thống tôn sư trọng đạo sẽ tiếp tục được kế thừa, phát huy và lan tỏa trong đời sống hôm nay.
Đạo thầy trò trước những thách thức mới
Những biến đổi của đời sống xã hội cùng sự phát triển mạnh mẽ của môi trường số đang tác động sâu sắc đến việc hình thành đạo đức, lối sống của học sinh, trong đó có những biểu hiện lệch chuẩn trong cách ứng xử với thầy cô. Điển hình là một nam sinh lớp 12 học tại một Trường Trung học phổ thông trên địa bàn Hà Nội đã hành hung giáo viên chủ nhiệm ngay trên bục giảng vào ngày 19-10. Vụ việc không chỉ gây bức xúc trong dư luận mà còn gióng lên hồi chuông cảnh báo về những biểu hiện lệch chuẩn trong văn hóa ứng xử và đạo đức học đường.
Đáng chú ý, vụ việc không thể chỉ được nhìn nhận như một hành vi bột phát của cá nhân. Trong bối cảnh công nghệ số phát triển nhanh chóng và mạnh mẽ, học sinh, đặc biệt ở lứa tuổi vị thành niên, có thể dễ dàng tiếp cận và bắt chước nhiều cách ứng xử khác nhau. Những nội dung kích động, bạo lực, ngôn ngữ công kích, thái độ cực đoan trên mạng xã hội cùng tâm lý muốn khẳng định “cái tôi” có thể tác động không nhỏ đến nhận thức, cảm xúc của người trẻ. Ranh giới giữa quyền bày tỏ chính kiến và thái độ thiếu tôn trọng, giữa phản biện và xúc phạm, giữa khẳng định cá tính và hành vi vượt quá giới hạn đôi khi chưa được các em nhận thức đầy đủ.
Nhà giáo Nguyễn Bội Quỳnh, Hiệu trưởng Trường THPT Việt Đức (phường Cửa Nam) cho rằng, “khoảng trống” lớn hiện nay là công tác tư vấn tâm lý học đường. Những năm gần đây, dù các trường đã quan tâm hơn đến lĩnh vực này, song nhiều nơi vẫn thiếu đội ngũ được đào tạo bài bản và không gian tư vấn riêng tư để học sinh yên tâm chia sẻ. Chỉ khi những “khoảng trống” ấy được khắc phục bằng sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội, cùng sự quan tâm, đồng hành và các cơ chế hỗ trợ phù hợp, những nguy cơ mới có thể được phát hiện, ngăn chặn từ sớm, góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn, thân thiện, không có bạo lực.
Cô giáo Đinh Thị Lệ - Trường Mầm non Nguyễn Trãi - phân hiệu 3, phường Hà Đông nêu quan điểm: “Một đứa trẻ có thể được dạy ở trường rằng phải lễ phép, kính trọng thầy cô nhưng nếu khi trở về nhà, trẻ thường xuyên nghe cha mẹ chê bai giáo viên, phủ nhận cách giáo dục của nhà trường, thậm chí sử dụng những lời lẽ thiếu tôn trọng thầy cô, thì những bài học ấy rất dễ bị triệt tiêu”.
Theo cô giáo Đinh Thị Lệ, việc hình thành nhân cách và thái độ tôn trọng người khác cần bắt đầu từ những năm tháng đầu đời. Ở lứa tuổi mầm non, dù chưa nhận thức đầy đủ về các chuẩn mực ứng xử, trẻ rất nhạy cảm và dễ tiếp nhận lời nói, hành động của người lớn. Vì vậy, những bài học về lễ phép, sẻ chia, nhường nhịn và kính trọng thầy cô cần được vun đắp qua từng hành vi nhỏ trong cuộc sống hằng ngày. Đặc biệt, người lớn phải làm gương trong ứng xử, tránh để những bất đồng giữa phụ huynh và giáo viên tác động tiêu cực đến nhận thức, thái độ của trẻ.
Chị Nguyễn Thị Mến, phụ huynh học sinh Trường THCS Kiến Hưng, phường Kiến Hưng cho rằng, ở lứa tuổi Trung học cơ sở và Trung học phổ thông, học sinh có nhiều những biến chuyển về tâm sinh lý, dễ chịu những tác động từ bạn bè, môi trường xung quanh và những nội dung thiếu lành mạnh trên mạng xã hội. Vì vậy, cha mẹ cần dành nhiều thời gian trò chuyện, chia sẻ với con, tìm hiểu các mối quan hệ và vấn đề con đang gặp phải, thay vì chỉ quan tâm đến kết quả học tập hoặc áp đặt con suy nghĩ của người lớn. Môi trường gia đình cởi mở, tin cậy sẽ giúp các em mạnh dạn bày tỏ suy nghĩ, chia sẻ cả những sai lầm, khúc mắc để được định hướng và hỗ trợ kịp thời.
Vun bồi nét đẹp truyền thống
Tôn sư trọng đạo là một trong những giá trị bền vững làm nên cốt cách văn hóa của người Việt. Trong xã hội xưa, hình ảnh thầy đồ, những nhà nho uyên thâm, đạo hạnh luôn được cộng đồng kính trọng, coi là người truyền bá đạo lý, gìn giữ nền nếp và góp phần hình thành nhân cách cho các thế hệ.
Quan niệm “Muốn con hay chữ thì yêu lấy thầy” đã trở thành một nét đẹp trong truyền thống hiếu học của người Việt, thể hiện sự trân trọng đối với người truyền dạy tri thức và đạo lý. Lễ nhập môn với trầu cau, hương đèn không chỉ thể hiện lòng kính trọng đối với người dạy chữ mà còn gửi gắm niềm tin, kỳ vọng của gia đình vào con đường học tập của con em mình.
Truyền thống ấy còn được thể hiện qua thái độ trân trọng con chữ và tri thức. Trong lớp học xưa, học trò được dạy phải giữ gìn sách vở, nâng niu từng nét chữ; những trang giấy có chữ viết không được vứt bỏ tùy tiện. Ngay cả khi viết trên đất, trên cát, người học cũng tránh để người khác giẫm lên chữ. Tôn trọng chữ nghĩa cũng là trân trọng tri thức; kính trọng người thầy chính là đề cao con đường học vấn và những giá trị đạo lý được trao truyền.
Chia sẻ về vấn đề này, Chủ tịch danh dự Hội Khuyến học xã Bất Bạt Nguyễn Mạnh Thản nhắc lại câu nói của ông cha ta: “Nhất tự vi sư, bán tự vi sư” và cho rằng, tinh thần tôn sư trọng đạo trước hết được thể hiện ở sự trân trọng tri thức, lòng biết ơn đối với những người khai mở trí tuệ, bồi đắp nhân cách và giúp mỗi người trưởng thành. Không chỉ những người đứng trên bục giảng, bất cứ ai truyền dạy tri thức, lẽ sống và cách làm người đều xứng đáng được kính trọng. Vì vậy, lòng biết ơn không nên chỉ thể hiện trong những dịp kỷ niệm mà cần trở thành ý thức thường trực, được nuôi dưỡng trong suốt quá trình học tập và trưởng thành của mỗi người.
Trong bối cảnh công nghệ số phát triển, việc kế thừa truyền thống tôn sư trọng đạo cũng đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức giáo dục. Theo cô giáo Nguyễn Thị Kim Lan - Trường THCS Phú Diễn, phường Phú Diễn, trong xã hội hiện đại, không gian học tập không còn giới hạn trong trường lớp hay những trang giáo trình mà ngày càng mở rộng với sự tham gia sâu rộng của công nghệ, đời sống xã hội và giao lưu giữa các nền văn hóa. Bởi vậy, kính trọng người thầy không chỉ thể hiện qua thái độ lễ phép, lòng biết ơn mà còn ở ý thức trân trọng tri thức, tinh thần tự học, chủ động khám phá và vận dụng kiến thức vào cuộc sống. Đó cũng là cách người học tiếp nối đạo lý trọng thầy, trọng chữ trong bối cảnh mới.
Nhìn nhận vấn đề từ góc độ văn hóa và sự phát triển của Thủ đô, TS.Nguyễn Viết Chức - Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội (nay là Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội) cho rằng, với bề dày văn hiến nghìn năm cùng danh hiệu Thành phố Vì hòa bình, Thành phố Sáng tạo, Hà Nội cần tiếp tục phát huy truyền thống hiếu học, trọng dụng nhân tài, coi trọng sự nghiệp giáo dục và đào tạo con người. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, có tri thức, năng lực hội nhập và khả năng sáng tạo là điều kiện quan trọng để những giá trị văn hóa của Thủ đô tiếp tục được bồi đắp và lan tỏa.
Theo TS.Nguyễn Viết Chức, nhìn từ truyền thống tôn sư trọng đạo, đây không chỉ là đạo lý ứng xử giữa người học với người thầy mà còn phản ánh quan niệm sâu sắc của dân tộc về vai trò của tri thức và giáo dục đối với sự hưng thịnh của đất nước. Vì vậy, gìn giữ truyền thống ấy không đơn thuần là bảo lưu những khuôn mẫu ứng xử của quá khứ, mà quan trọng hơn là khơi dậy khát vọng học tập, tinh thần trọng tri thức và ý thức tự hoàn thiện ở mỗi người, nhất là thế hệ trẻ.
Giữa nhịp sống hiện đại với những tác động đan xen từ đời sống thực và không gian số, đạo thầy trò không thể chỉ được thể hiện qua những lời tri ân trong ngày 20-11 mà cần được vun đắp trong từng giờ học, mỗi hành vi ứng xử và suốt quá trình trưởng thành của người học. Khi người thầy tận tâm truyền dạy, gia đình đồng hành, nêu gương, nhà trường kiên trì giáo dục nhân cách và người học biết trân trọng tri thức; truyền thống tôn sư trọng đạo sẽ tiếp tục được kế thừa, phát huy và lan tỏa trong đời sống hôm nay.
Nguồn tin: Thảo Nguyên
Chú ý: Việc đăng lại bài viết trên ở website hoặc các phương tiện truyền thông khác mà không ghi rõ nguồn http://nukeviet.vn là vi phạm bản quyền