Thôn Đặng Xá, xã Phú Xuyên, thành phố Hà Nội, trước đây là thôn Đặng Xá, xã Vạn Điểm, huyện Thường Tín, là một thôn nhỏ ở cuối huyện Thường Tín, giáp với thị trấn Phú Minh, cạnh Nhà máy Đường Vạn Điểm, nay có hơn 300 hộ dân, với khoảng hơn hai nghìn nhân khẩu.
Họ Trần Đình đã sinh sống ở đây đến nay là đời thứ 9, sóng chan hòa với 04 họ khác, đó là: Họ Nguyễn, Họ Mai, Họ Lê, Họ Đào tạo nên một cộng đồng dân cư thân thiện, đoàn kết và giầu lòng nhân ái. Tuy nhiên, nói về phong trào khuyến học, khuyến tài và truyền thống học tập cũng như thành quả từ phong trào đó thì ít có dòng họ nào có được như Dòng họ Trần Đình, thôn Đặng Xá, xã Phú Xuyên…
Họ Trần Đình có một nếp sinh hoạt họ vào ngày Giỗ Tổ từ chiều ngày 14 đến chiều ngày15 tháng Giêng (âm lịch) hàng năm, dòng họ duy trì thường xuyên từ năm 1980 đến nay đã được 45 năm liên tục. Một trong những nội dung chính của Giỗ Tổ là họp Họ tối ngày 14 tháng Giêng. Tại đây có nội dung tổng kết, biểu dương khen thưởng các cháu có thành tích học tập trong năm học vừa qua, được nhà trường và các cấp ghi nhận, các cháu đỗ đạt, được giải tại các kỳ thi học sinh giỏi các cấp…Phần thưởng của dòng họ được trích từ Quỹ Khuyến học do các mạnh thường quân trong họ và các gia đình, cá nhân ủng hộ hàng năm (không đóng góp hoặc “bổ bán” theo đầu người, đầu đinh).
Cụ thể: Họ Trần Đình…chúng tôi luôn duy trì 2 loại quỹ. Quỹ họ được đóng góp theo đầu người để dùng chung các việc của họ như: Thăm hỏi ốm đau, mua bán vật phẩm đi lễ Đình, lễ Chùa, chỉnh trang khu mộ, chi tiêu vào việc họp họ tối ngày 14 và trưa hôm Rằm tháng Giêng .v.v. Còn Quỹ Khuyến học thì luôn luôn được tách riêng, có Thủ quỹ và Kế toán riêng do một cụ Ông đời thứ 6 và 2 Cô giáo (đời thứ 7) phụ trách. Hàng năm, cứ vào buổi họp họ tối ngày 14 tháng Giêng, sau phần tổng kêt, khen thưởng về thành tích học tập của các cháu trong họ (thấp nhất là 100.000 đồng và cao nhất là 500.000 đồng) là đến phần quyên góp, ủng hộ vào Quỹ Khuyến học của Dòng họ. Dù là quỹ tự nguyện nhưng rất minh bạch, rõ ràng nên các gia đình đều ủng hộ một cách vô tư, thoải mái, thậm chí cũng có phần “ganh đua” xem ai hay gia đình nào ủng hộ bao nhiêu…nên chỉ trong vòng 30 phút tổ thư ký thu được số tiền lên đến vài chục triệu đồng cho Quỹ. Đối chiếu với 3 tiêu chuẩn, điều kiện của “Dòng họ học tập” giai đoạn 2021-2025, chúng tôi thấy Dòng họ Trần Đình thôn Đặng Xá đều đạt được, đặc biệt là năm 2024, Hội Khuyến học huyện Thường Tín (cũ) cũng đã xét duyệt cho Dòng họ Trần Đình chúng tôi đạt được danh hiệu “Dòng họ học tập”.
Chính vì có phong trào thi đua học tập, khuyến học, khuyến tài và tuyên dương khen thưởng về thành tích học tập hàng năm vào dịp đầu Xuân năm mới nhân ngày Giỗ Tổ như vậy, nên Dòng họ Trần Đình thôn Đặng Xá chúng tôi đã thu được những kết quả rất khả quan và cụ thể như sau:
Thứ nhất, Các cháu thanh thiếu niên trong dòng họ qua các thời kỳ đều được các gia đình trong dòng họ cho ăn học hết Trung học phổ thông. Hầu hết là được học trong các trường công lập, chỉ có một số rất ít các cháu không đỗ vào các trường công lập thì cũng được bố mẹ cho đi học tại các trường tư thục chứ nhất định không được bỏ học giữa chừng.
Thứ hai, Số lượng các cháu đỗ vào các trường đại học (chủ yếu là các trường công lập) năm nào cũng có và hầu như luôn có tỷ lệ và số lượng cao nhất trong thôn. Do vậy, hiện nay tỷ lệ số người có bằng cấp đại học và sau đại học luôn ở tốp cao nhất trong thôn, số người có học hàm, học vị cũng có tỷ lệ cao nhất trong thôn, trong xã.
Thứ ba, Điển hình là gia đình ông Trần Đình Toán (sinh năm 1954 - Trưởng họ đời thứ 7) và vợ là bà Đỗ Thị Hoà (sinh năm 1954), cả 2 vợ chồng ông bà đều là PGS.TS.Bác sĩ Cao cấp, Thầy thuốc Ưu tú. Hai con trai ông: Một là GS.TSKH. Trần Xuân Bách (sinh năm 1984) được phong học hàm Giáo sư năm 2023, khi ấy mới 39 tuổi, hiện nay là Giảng viên Cao cấp Trường Đại học Y - Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội và con trai trưởng của ông bà là Trần Hoàng Tùng (sinh năm 1978) hiện nay là Tiến sĩ, Bác sĩ Nội trú Ngoại công tác tại Bệnh viện Việt - Đức; Con dâu lớn của ông bà là Thái thị Phương Thảo - Thạc sĩ, Bác sĩ Chuyên khoa cấp 2, chuyên ngành Tim mạch, hiện đang công tác tại Bệnh viện Hữu Nghị Việt - Xô và con dâu thứ 2 là Thạc sĩ, hiện đang Nghiên cứu sinh ngành Y.
- Kế tục sự nghiệp của ông bà, bố mẹ, cháu nội của ông Trần Đình Toán là cháu Trần Đình Gia Trường (20 tuổi) hiện đang là Sinh viên năm 2 hệ Y Đa khoa, Trường Đại học Y - Dược và cháu nội Trần Quỳnh Trang (17 tuổi) là học sinh lớp 11 Chuyên tại Trường THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam.
- Gia đình Ông Trần Đình Thơ, hiện nay ông Thơ là PGS.TS.Bác sĩ Nội trú Ngoại, Thầy thuốc Nhân dân, Phó Giám đốc chuyên môn kiêm trưởng Khoa Gan Mật của Bệnh viện Việt - Đức. Vợ ông là Bác sĩ Chuyên khoa cấp 2 chuyên ngành Nội đang làm việc tại Bệnh viện Hồng Ngọc, Hà Nội. Con trai của ông Trần Đình Thơ, một cháu đã tôt nghiệp Trường Đại học SMIT và cháu thứ 2 đang là Nghiên cứu sinh tại Đại học Quốc gia Hà Nội.
- Gia đình ông Trần Đình Thư (sinh năm 1971), ông là Bác sĩ Đa khoa (Nội khoa), Trưởng trạm Y tế xã và vợ là Giáo viên tốt nghiệp Đại học Sư phạm Hà Nội, hiện có con trai là Cử nhân, Kỹ thuật viên chẩn đoán hình ảnh thuộc Khoa Chẩn đoán hình ảnh Bệnh viện Việt - Đức và con trai thứ hai là Sinh viên ngành y, đang học năm thứ 5 hệ Bác sĩ Đa khoa.
- Gia đình bà Trần thị Kim Anh (sinh năm 1973), hiện bà Kim Anh là Bác sĩ Chuyên khoa cấp 2, Trưởng khoa Truyền nhiễm của Bệnh viện Hà Đông, có 2 con gái một là Thạc sĩ, Giảng viên, Nghiên cứu sinh tại Học viện Cảnh sát Nhân dân và một là Bác sĩ, Giảng viên, Nghiên cứu sinh tại Trường Đại học Y - Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội.
- Gia đình ông Trần Đình Học (sinh năm 1960), cả 2 ông bà đều là Giáo viên (tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm) đã nghỉ hưu, hiện nay có con là Tiến sĩ Toán học, Hiệu trưởng Trường Liên cấp Tiểu học - Trung học cơ sở thuộc Vin-Shool và một cháu tốt nghiệp Đại học Tài chính đang làm việc tại Ngân hàng Quân đội MB…
Đó là các gia đình điển hình về “Gia đình học tập” trong Dòng họ Trần Đình thôn Đặng Xá, xã Phú Xuyên. Ngoài ra, còn nhiều gia đình khác cũng có con em học hành thành đạt và hiện đang công tác trong các cơ quan nhà nước. Qua đây, chúng tôi đúc kết một vài kinh nghiệm trong công tác khuyến học của dòng họ chúng tôi như sau:
Một là, Cần tạo ra tính tự giác cho con cháu trong học tập, rèn luyện và sinh hoạt hàng ngày, chẳng hạn sáng đến không phải gọi dậy, làm sao để các cháu có cảm giác hứng thú khi ra khỏi nhà đến lớp, đến trường.
Hai là, Tạo cho các cháu có ý thức thi đua, thậm chí là “ganh đua” với nhau (ganh đua lành mạnh) trong từng môn học, từng bài thi, thậm chí từng điểm trong bài kiểm tra, nghĩa là phải có tính cạnh tranh rất cụ thể, chi tiết và thiết thực.
Ba là, Cần đầu tư thỏa đáng để đáp ứng những nhu cầu cần thiết cho con em trong suốt quá trình học tập, ngay và luôn theo từng năm học, từng khoá học, chứ không phải chờ đến cuối cấp, đến kỳ thi tốt nghiệp…mới cho con học thêm, học cấp tập, như vây vừa tốn kém mà hiệu quả thu được không phải là nhiều.
Tin bài và ảnh: PGS.TS.BS.TRẦN ĐÌNH TOÁN
Trưởng Dòng họ Trần Đình, xã Phú Xuyên
Chú ý: Việc đăng lại bài viết trên ở website hoặc các phương tiện truyền thông khác mà không ghi rõ nguồn http://nukeviet.vn là vi phạm bản quyền